De Zuid-Afrikaanse antiapartheidsactiviste Helen Suzman is donderdag in haar woning in Johannesburg overleden. Haar dochter Frances Jowell heeft dit bekendgemaakt. Suzman was 91.

Als lid van het Zuid-Afrikaanse parlement, waar zij dertien jaar in haar eentje de oppositie vertegenwoordigde, voerde Suzman een lange, eenzame strijd tegen de onderdrukking van de zwarte bevolking. Steeds weer keerde zij zich tegen de invoering van racistische wetten door de regering van de Nationale Partij.

In 1967 bezocht zij Nelson Mandela, destijds de leider van het verboden Afrikaans Nationaal Congres, in de gevangenis. Het bezoek was de start van een langdurige vriendschap.

Suzman werd geboren in Germiston, ten oosten van Johannesburg. Haar ouders waren voor het antisemitisme uit Rusland gevlucht. Zij realiseerde zich pas tijdens haar rechtenstudie dat haar wetenschappelijke vorming louter gericht was op de instandhouding en de promotie van discriminatie. Vanaf dat moment begon zij zich uit te spreken tegen de omstandigheden waaronder zwarten in Zuid-Afrika moesten leven, de werkloosheid onder hen en het vermaledijde pasjessysteem dat hun bewegingsvrijheid beperkte.

Suzman werd in 1953 in het parlement gekozen voor de Verenigde Partij van generaal Jan Smuts. Enkele jaren later stond zij mede aan de wieg van de liberaal-democratische Progressieve Partij. Een latere reïncarnatie daarvan zit nog altijd in de oppositie.

Tussentijdse verkiezingen leidden in 1961 tot een verpletterende nederlaag voor de partij, waardoor Suzman tot 1974 als enig fractielid overbleef. Zij behield haar zetel tot haar pensionering in 1989.

"Ik had een wonderbaarlijke kans het parlementaire toneel te gebruiken om de aandacht van de wereld te vestigen op wat er gaande was", zei zij in een interview ter gelegenheid van haar 90ste verjaardag.